عواقب استفاده از مخازن گاز مایع ( LPG ) غیر استاندارد :

در دنیای امروز، استفاده از گاز مایع (LPG) در صنایع و منازل امری رایج است. اما غفلت از رعایت استانداردهای ایمنی در تولید و نگهداری مخازن LPG می‌تواند منجر به حوادث دلخراش و خسارات جبران‌ناپذیری شود. این سند به بررسی دقیق استانداردهای حیاتی، پیامدهای استفاده از مخازن غیر استاندارد، ابعاد خسارات جانی و مالی، و راهکارهای پیشگیری می‌پردازد. هدف نهایی، افزایش آگاهی و تأکید بر ضرورت رعایت ایمنی برای حفظ جان و سرمایه است.

آیا تولید مخزن LPG به صورت عمودی غیر استاندارد است؟

1- از نظر فنی :

در ایران و در اغلب کاربردهای صنعتی و خانگی، مخازن ذخیره LPG به‌صورت افقی (Horizontal Cylindrical Tanks) طراحی و تولید می‌شوند. دلیل آن:

• پایداری بیشتر در برابر واژگونی

• توزیع مناسب تنش در بدنه

• رفتار ایمن‌تر در برابر افزایش فشار داخلی

• عملکرد بهتر در تخلیه مایع و بخار

• کاهش ریسک در شرایط زلزله

طراحی عمودی برای LPG به‌طور عمومی در کاربردهای زمینی رایج نیست و در اغلب موارد مورد تأیید استانداردهای رایج داخلی برای مصارف معمول قرار نمی‌گیرد، مگر در طراحی‌های خاص صنعتی با محاسبات ویژه مهندسی.

2- از نظر استانداردهای فنی :

تولید مخازن تحت فشار LPG در ایران باید مطابق موارد زیر باشد:

• استاندارد ملی ایران (ISIRI) مربوط به مخازن تحت فشار

• آیین‌نامه‌های شرکت ملی گاز ایران

• کدهای طراحی مانند ASME Section VIII

• ضوابط سازمان استاندارد و سازمان آتش‌نشانی

• مقررات HSE وزارت نفت

در اغلب دستورالعمل‌های اجرایی مربوط به مخازن LPG زمینی، آرایش افقی مورد تأیید قرار گرفته است.

3- نکته مهم قانونی :

طبق مقررات جاری:

• تولید مخازن LPG بدون اخذ تأییدیه استاندارد اجباری ممنوع است.

• هرگونه طراحی خارج از الگوی تأییدشده (از جمله تغییر آرایش هندسی بدون تأیید فنی) می‌تواند منجر به:

  • عدم صدور پلاک استاندارد

  • عدم صدور مجوز بهره‌برداری

  • مسئولیت حقوقی و کیفری در صورت حادثه

  • ابطال بیمه

در صورت بروز حادثه، سازنده و بهره‌بردار هر دو مسئول شناخته می‌شوند.

استانداردهای حیاتی مخازن گاز مایع (LPG):

• استاندارد ملی ایران به شماره 841
• تجهیزات جانبی معتبر
• جنس و ساختار مخزن
• کیفیت جوشکاری

پیامدهای حقوقی، بیمه‌ای و اقتصادی :

• مسئولیت کیفری و مدنی

استفاده از مخازن غیر‌استاندارد نقض قوانین ایمنی است. عاملان ممکن است با اتهامات کیفری (تخلف از قوانین ایمنی عمومی، تهدید حیات عمومی) و دعاوی مدنی مواجه شوند که مجازات‌های مالی و جزائی در پی دارد.

• واکنش بیمه‌ای و فقدان پوشش

شرکت‌های بیمه معمولاً خسارت‌های ناشی از استفاده از تجهیزات غیر‌مجاز را پوشش نمی‌دهند یا فرانشیزهای سنگین اعمال می‌کنند؛ در نتیجه هزینه‌های بازسازی و غرامت‌ به‌طور کامل بر عهده مالک خواهد بود

• هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم

خسارت به افراد، تجهیزات و سازه، توقف تولید، پاک‌سازی محل حادثه، تحقیقات و دعاوی حقوقی و هزینه‌های بازسازی می‌تواند منجر به ورشکستگی یا زیان‌های مالی بلندمدت شود. همچنین، برند و اعتماد عمومی نیز آسیب جدی خواهد دید.

شرکت صنایع پاک فن بخار تنها شرکت تولید کننده مخازن گاز مایع ( LPG ) با استاندارد INSO-841  در غرب کشور