دی اریتور (گاز زدا) چیست؟ | کاربرد، عملکرد و مزایای استفاده از Deaerator در دیگ بخار
دی اریتور (Deaerator) یا گاززدا یکی از مهمترین تجهیزات جانبی در سیستمهای تولید بخار است که وظیفه اصلی آن حذف گازهای محلول بهویژه اکسیژن (O₂) و دیاکسید کربن (CO₂) از آب تغذیه دیگ بخار و همچنین پیشگرم کردن آب ورودی بویلر است.
وجود اکسیژن و دیاکسید کربن در آب تغذیه، یکی از مهمترین عوامل ایجاد خوردگی، کاهش راندمان، افزایش هزینههای تعمیرات و کاهش عمر مفید دیگ بخار محسوب میشود. به همین دلیل استفاده از دی اریتور در اکثر نیروگاهها، کارخانهها، صنایع غذایی، نساجی، پتروشیمی، داروسازی و تمامی واحدهایی که از بویلر بخار استفاده میکنند، یک ضرورت فنی و اقتصادی است.
دی اریتور چگونه کار میکند؟
اساس عملکرد دی اریتور بر پایه دو فرآیند مهم است:
- انتقال حرارت (Heat Transfer)
- انتقال جرم (Mass Transfer)
در این سیستم، آب تغذیه از قسمت بالایی برجک دی اریتور وارد شده و از روی سینیهای مخصوص عبور میکند. همزمان بخار کمفشار از قسمت پایین برجک به سمت بالا حرکت میکند.
در اثر تماس مستقیم آب و بخار:
- دمای آب به تدریج افزایش مییابد.
- گازهای محلول از آب خارج میشوند.
- آب تقریباً بدون اکسیژن وارد بویلر میشود.
این فرآیند باعث میشود آب تغذیه تا دمای نزدیک به 100 درجه سانتیگراد گرم شده و مقدار اکسیژن محلول تقریباً به صفر (0 ppm) نزدیک شود.
چرا باید از دی اریتور استفاده کنیم؟
ورود آب سرد به دیگ بخار مشکلات متعددی ایجاد میکند که مهمترین آنها عبارتند از:
- ایجاد شوک حرارتی در بویلر
- کاهش راندمان تولید بخار
- افزایش مصرف سوخت
- کاهش ظرفیت بخاردهی
- افزایش تنشهای حرارتی در کوره و لولهها
- کاهش عمر مفید دیگ بخار
- افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری
استفاده از دی اریتور تمامی این مشکلات را تا حد زیادی برطرف میکند.
نقش اکسیژن و دیاکسید کربن در خوردگی دیگ بخار
اکسیژن محلول در آب یکی از خطرناکترین عوامل خوردگی تجهیزات تحت فشار است. این گاز باعث ایجاد حفرههای خوردگی (Pitting Corrosion) روی سطوح فلزی شده و در مدت کوتاهی میتواند خسارات سنگینی به دیگ بخار وارد کند.
از طرف دیگر، دیاکسید کربن محلول در آب با تشکیل اسید کربنیک، موجب کاهش pH آب شده و محیطی اسیدی ایجاد میکند که سرعت خوردگی تجهیزات را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
به همین دلیل حذف این دو گاز پیش از ورود آب به بویلر، نقش بسیار مهمی در افزایش طول عمر تجهیزات دارد.
ارتباط دمای آب با حذف گازهای محلول
حلالیت گازها در آب رابطه معکوس با دما دارد؛ یعنی هرچه دمای آب افزایش یابد، میزان اکسیژن و دیاکسید کربن محلول کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل در دی اریتور تلاش میشود دمای آب تا نزدیکی نقطه جوش (حدود 100 درجه سانتیگراد) افزایش یابد تا میزان گازهای محلول تقریباً به صفر برسد.
نحوه تأمین حرارت دی اریتور
برای گرم کردن آب داخل دی اریتور از بخار تولید شده توسط دیگ بخار استفاده میشود.
بخشی از بخار خروجی بویلر پس از کاهش فشار وارد قسمت پایین برجک دی اریتور شده و با آب ورودی تماس مستقیم برقرار میکند. این تماس باعث انتقال حرارت، حذف گازهای محلول و افزایش دمای آب میشود.
علاوه بر این، در مخزن دی اریتور یک نازل بخار پیشگرمکن نیز تعبیه شده است تا در شرایط اضطراری یا هنگام افزایش ناگهانی مصرف بخار، بتوان دمای آب را در محدوده مطلوب حفظ کرد.
اهمیت نصب صحیح دی اریتور
یکی از نکات بسیار مهم در بهرهبرداری صحیح از دی اریتور، نصب آن در ارتفاع مناسب نسبت به پمپ تغذیه دیگ بخار است.
اگر این فاصله به درستی محاسبه نشود، احتمال بروز کاویتاسیون (Cavitation) در پمپ تغذیه افزایش یافته و میتواند موجب آسیب جدی به پروانه پمپ، کاهش دبی و افزایش هزینههای تعمیرات شود.
فشار کاری دی اریتور
دی اریتورهای صنعتی معمولاً در فشار کاری حدود 0.5 تا 1 بار طراحی میشوند تا بتوانند آب تغذیه را تا دمای نزدیک به 100 درجه سانتیگراد گرم کرده و راندمان حذف گازهای محلول را به حداکثر برسانند.
مزایای استفاده از دی اریتور
استفاده از دی اریتور مزایای فراوانی برای سیستم بخار به همراه دارد، از جمله:
- حذف اکسیژن و دیاکسید کربن محلول در آب
- جلوگیری از خوردگی دیگ بخار و خطوط بخار
- افزایش عمر بویلر و تجهیزات جانبی
- جلوگیری از شوک حرارتی
- کاهش مصرف سوخت
- افزایش راندمان تولید بخار
- کاهش هزینههای تعمیرات و نگهداری
- جلوگیری از کاویتاسیون پمپ تغذیه
- افزایش کیفیت آب تغذیه دیگ بخار
- بهبود عملکرد کلی سیستم بخار
کاربردهای دی اریتور
دی اریتور در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله:
- صنایع غذایی
- صنایع دارویی
- صنایع نساجی
- پتروشیمی
- پالایشگاهها
- نیروگاهها
- صنایع شیمیایی
- کارخانههای تولیدی
- بیمارستانها
- کارخانجات تولید بخار صنعتی
چرا دی اریتور صنایع پاک فن بخار؟
شرکت صنایع پاک فن بخار با بهرهگیری از دانش فنی روز، دی اریتورهای صنعتی را مطابق نیاز پروژه و ظرفیت بویلر طراحی و تولید میکند. در طراحی این تجهیزات، راندمان حرارتی، کیفیت ساخت، دوام بالا و سهولت بهرهبرداری در اولویت قرار دارد.
کارشناسان فنی این مجموعه با بررسی ظرفیت دیگ بخار، میزان آب تغذیه، مقدار کندانس برگشتی و شرایط بهرهبرداری، مناسبترین مدل دی اریتور را برای هر پروژه پیشنهاد میکنند.
سوالات متداول (FAQ)
دی اریتور چه وظیفهای دارد؟
دی اریتور با حذف اکسیژن و دیاکسید کربن محلول از آب تغذیه، از خوردگی دیگ بخار جلوگیری کرده و آب را پیش از ورود به بویلر گرم میکند.
چرا حذف اکسیژن از آب دیگ بخار اهمیت دارد؟
اکسیژن محلول یکی از مهمترین عوامل ایجاد خوردگی در لولهها، کوره و تجهیزات بویلر است و میتواند باعث کاهش عمر مفید سیستم شود.
دمای مناسب آب در دی اریتور چقدر است؟
بهترین عملکرد دی اریتور زمانی حاصل میشود که دمای آب به حدود 100 درجه سانتیگراد نزدیک باشد.
فشار کاری معمول دی اریتور چقدر است؟
اغلب دی اریتورهای صنعتی در محدوده فشار 0.5 تا 1 بار طراحی و بهرهبرداری میشوند.
برای انتخاب دی اریتور مناسب چه اطلاعاتی لازم است؟
ظرفیت دیگ بخار، میزان آب تغذیه، مقدار کندانس برگشتی، فشار کاری و ظرفیت تولید بخار از مهمترین اطلاعات مورد نیاز برای انتخاب صحیح دی اریتور هستند.
تماس با کارشناسان صنایع پاک فن بخار
برای انتخاب دی اریتور مناسب، تعیین ظرفیت بهینه و دریافت مشاوره تخصصی، با کارشناسان صنایع پاک فن بخار تماس بگیرید. کارشناسان ما با بررسی شرایط پروژه، مناسبترین مدل را با بالاترین راندمان و بهترین صرفه اقتصادی به شما پیشنهاد خواهند داد.
